ساختار رفتار شهروندی سازمانی به دنبال شناسایی، اداره و ارزیابی رفتارهای فرانقش کارکنانی است که در سازمان فعالیت می‌کنند و باعث اثربخشی سازمان می‌شوند. در واقع دو نوع آثار فردی و سازمانی در سایه­ی وجود رفتار شهروندی سازمانی مترتب است (زارعی متین و همکاران، ۱۳۸۹: ص۵۶).

رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری خود خواسته و افزون بر نقش، برای کمک به همکاران، مدیر، مراجعان و کل سازمان است که در بروز آن نظام پاداش و تنبیه سازمانی تاثیر چندانی ندارد و در آن از شرح وظایف گفته نمی شود. این رفتارها کارایی و اثربخشی سازمان را به دنبال دارند (زین آبادی، ۱۳۹۰: ص۶۴).

یکی از روش های ترغیب کارکنان برای درگیری در رفتارهای فرانقش و انجام رفتار شهروندی سازمانی، تقویت کیفیت ارتباطات رهبران و سرپرستان سازمان با کارکنان است (بهارلو و همکاران، ۱۳۹۳). سازمان ها بویژه سازمان های کشورهای جهان سوم که نیازمند جهشی عمده در افزایش کارآمدی می‌باشند زمینه را بگونه ای فراهم سازند که کارکنان و مدیرانشان با طیب خاطر، تمامی تجربیات، توانایی‌ها و ظرفیت های خود را در جهت اعتلای اهداف سازمانی به کار گیرند این امر میسر نخواهد شد مگر آنکه عوامل مؤثر بر توسعه رفتارهای شهروندی سازمانی شناسایی و بسترهای لازم برای پیاده سازی اینگونه رفتارها از طریق آموزش در دانشگاه فراهم شود (زارعی متین و احمدی، ۱۳۸۸).

با توجه به اینکه افزایش اثربخشی همواره یکی از مسائل و دغدغه های مدیران سازمان هاست شناخت رفتار شهروندی سازمانی و عوامل مؤثر بر آن می‌تواند گام مؤثر و مفیدی در این مسیر به شمار آید. رفتار شهروندی سازمانی از رفتارهای فرانقشی کارآمد و اجتماعی مدار است (توکلی و همکاران، ۱۳۸۸).

وجود معضلاتی مانند کم کاری و پرخاشگری موجب می شود تا سازمان ها در پی کاهش اینگونه رفتارها و افزایش هر چه بیشتر رفتارهایی باشند که برای سازمان منافعی از جمله بهره وری داشته باشد. یکی از عواملی که باعث ایجاد بهره وری می شود، رفتار شهروندی سازمانی است. در سال های اخیر، بیشتر سازمان ها در پی یافتن راه هایی برای جذب مشارکت کارکنان در پیشبرد اهداف خود بوده اند در این میان توجه به رفتارهای داوطلبانه و خودجوشی تحت عنوان رفتارهای شهروندی سازمانی اهمیت می‌یابد چون افراد در ازای انجام آن، پاداشی دریافت نمی کنند (مایل افشار و همکاران، ۱۳۹۱: ص۱۵۷).

عملکرد سازمانی برجسته از طریق تلاش های کارکنان معمولی حاصل نمی شود. یکی از دلایلی که باعث موفقیت سازمان های بزرگ می شود این است که آن ها دارای کارکنانی هستند که فراتر از وظایف رسمی خود تلاش می نمایند. مفهوم رفتار شهروندی سازمانی، تحولی در حوزه رفتار سازمانی ایجاد نموده است (صنوبری، ۱۳۸۷: ص۸۰).

در صورتی که عرضه کار در بازار کار مناسب نباشد، کارکنان فقط در حد رفع وظیفه کار خواهند کرد و در بهترین حالت تنها به منظور از دست ندادن شغل فعلی تلاش می‌کنند یعنی حداقل تلاش ممکن؛ به نحوی که کارکنان دیگر ارزشی برای اهداف و ارزش های سازمان قائل نیستند و تلاشی برای رسیدن ‌به این اهداف انجام نمی دهند و در نهایت تلاشی برای ماندن در سازمان نمی کنند. در چنین شرایطی رفتارهای مدنی سازمانی به طور چشمگیری کاهش خواهند یافت و هزینه های بسیاری بر سازمان تحمیل می‌گردد. که شامل هزینه های ناشی از ترک شغل کارکنان و یا هزینه های ناشی از صدمات شغلی، تاخیرها، کارشکنی ها، مشکلات در روابط با مدیریت و همکاران می‌باشد. سازمان باید هزینه های زیادی را صرف آموزش کارکنان فعلی و نیز کارکنان جدیدالورود نمایند که به دلیل عدم تعهد کارکنان به هدر می رود و نتیجه مورد انتظار را به دست نخواهد داد. ‌بنابرین‏، به نظر می‌رسد تعهد سازمانی امروزه یکی از شاهراه­های اساسی موفقیت و بازدهی سازمان ها در دنیای تغییرات سازمانی باشد. در نتیجه، می توان از طریق اندازه گیری ارزش های افراد و از طریق بررسی میزان تطابق میان ارزش های افراد با سازمان، میزان تعهد سازمانی آنان را پیش‌بینی نمود (کاظمی و عریضی، ۱۳۹۰: ص۷۱).

هر قدر میزان تعهد سازمانی کارکنان افزایش یابد، تاثیر بیشتری بر رفتار شهروندی داشته و باعث ارتقاء رفتار شهروندی می شود که در مجموع باعث افزایش اثربخشی و کارایی فعالیت های سازمان می شود. نیروی انسانی وفادار، سازگار با اهداف و ارزش‌های سازمانی و متمایل به حفظ عضویت سازمانی که حاضر است فراتر از وظایف مقرر، فعالیت کند، می‌تواند عامل مهمی در اثربخشی سازمان باشد. وجود چنین نیرویی در سازمان توام با بالا رفتن سطوح عملکرد و پایین آمدن میزان غیبت، تأخیر و ترک خدمت کارکنان است و وجهه سازمان را در اجتماع، مناسب جلوه داده و زمینه را برای رشد و توسعه سازمان فراهم می‌کند (ملک اخلاق و همکاران، ۱۳۸۹).

آنچه امروزه در ادبیات مدیریت، بدیهی می کند آن است که سازمان ها به کارکنانی با تمایل به حرکت در فراسوی الزامات رسمی شغل، نیاز دارند (موریسون^[۳]، ۱۹۹۴).

رفتارهای مثبت فراتر از نقش، تحت عنوان رفتار شهروندی سازمانی مورد توجه قرار گرفته و غفلت از آن ها در ارزیابی عملکرد کارکنان پذیرفتنی نیست. چراکه سازمان ها به لزوم مشارکت داوطلبانه، خودآگاه و بلندمدت افراد در جهت دستیابی به اهداف سازمانی واقف شده اند (حسنی کاخکی و قلی پور، ۱۳۸۶).

سازمان ها همیشه در وضعیت مطلوب قرار نداشته، آن ها نیز در پاره ای مواقع با شرایط سختی روبرو خواهند شد و دچار افت می‌گردند در این مواقع به مدیریت سازمان بیش از سایر اجزاء فشار وارد شده و اینجا است که وجود کارکنانی با سطوح بالای رفتار شهروندی سازمانی برای مدیران کمک دهنده خواهد بود. زیرا، کارکنان مذکور با جوانمردی و تحمل شرایط نامساعد و دشوار، مدیران را در انتخاب راه حل های مناسب، از طریق مشارکت فعالانه و ارائه­ پیشنهادات و ایده های سازنده خود، کمک می­ دهند (سبحانی نژاد و همکاران، ۱۳۸۹).

لین و هو^[۴](۲۰۱۰) معانی عمیق نهفته در مجموعه­ ارزش ها را بیان کردند، آن ها پیشنهاد کردند که ارزش هایی که بر توجه متقابل، مهربانی، جهت گیری گروه و سعی و کوشش تأکید دارند احتمال رفتارهای شهروندی سازمانی را افزایش خواهند داد. در میان این ارزش ها توجه متقابل و جهت گیری گروه، امنیت، مهربانی و سعی و کوشش مطرح شده اند (لین و هو، ۲۰۱۰).

از آنجایی که رفتارهای شهروندی سازمانی، رفتارهای کاری داوطلبانه است که به سمت سازمان هدایت می شود. سهام آن یک حوزه مشترک تحت عنوان سازمان با تعهد سازمانی دارد و یک هدف عمومی تحت عنوان کار با محوریت کار دارد. به طور مشابه، آن ارزشهایی که مطابق کار و زمینه­ سازمانی اند. تاثیر بیشتری روی رفتارهای شهروندی سازمانی دارند (اکانو و کراباتی^[۵]، ۲۰۱۳).

• • Azizi, M, and Ghorbanzadeh, H. & Hatefnia, H، (۲۰۰۹). Estimation of demand for wood panels in Iran by the year 2012، J. of Fores. Re. 20:2.179-182

• • Billah, B., B. M. King, R. D. Snyder and A. B. Koehler(2006), Exponential smoothing model selection for forecasting, International Journal of Forecasting, 22 (2): 239-247.

• • Bessler, D. (1980), Aggregated personalistic beliefs on yields of selected crops estimated using ARIMA process, American Journal of Agricultural Economics, 62: 6-660.

• • Chou, C., C. W. Chu, and G. S. Liang (2008), A modified regression model for forecasting the volumes of Taiwan’s import containers, Mathematical and Computers Modeling, 47 (9-10): 797- 807.

• • Chu, L. F. (2008), A fractionally integrated autoregressive moving average approach to forecasting tourism demand, Tourism Management, ۲۹ (۱): ۷۹-۸۸٫

• • Ediger, V. S. and S. Akbar (2007), ARIMA forecasting of primary energy demand by fuel in Turkey, Energy Policy, ۳۵(۳): ۱۷۰۱-۱۷۰۸٫

• • Expert Group on Timber and Trade Statistics (2004)، Projection of Demand for Forest Products in The UK

• • Eviews Inc. (2004), Eviews 5 User `s Guid, Quantative Micro Software, LLC.

• • Gujarati, D. N. (2005), Basic econometrics, New Dehi, MC Graw Hill

• • Hetemaki , L. and Obersteiner, M. 2001. Us Newsprint Demand Forecasts to 2020. International inistitute for applied systems analysis (IIASA) . Interim report IR-01-070.2001. University of California. Berkeley.

• • Hetemaki, L. and Jarmo Mikkola (2005), Forecasting Germany ʼs Printing and Writing Paper Imports, Forest science, 51(5): 483-493

• • Pesaran H. M, Pesaran B. (1997), Working With Microfit 4.0: An Introduction to Econometrics, Oxford University Press, Oxford.

• Sabur, S. A. and M. Ershadol-Haque (1993), analysis of rice price in Mymensing Town market: pattern and forecasting, Bangladesh Journal of Agricultural Economics, 16:61-75

پیوست

1. 1. . Free On Board ↑

1. 1. . Forecast ↑

1. 1. . Autoregressive Integrated Moving Average ↑

1. 1. . Model ↑

1. 1. . Econometrics ↑

1. 1. . Parsimony ↑

1. 1. . Disturbance or error term ↑

1. 1. . Identifiability ↑

1. 1. . Goodness of fit ↑

1. 1. . log-Linear ↑

1. 1. . Log-Log ↑

1. 1. . Double-Log ↑

1. 1. . Semi-Log models ↑

1. 1. . Dependent – Variables ↑

1. 1. . Explanatory – Variables ↑

1. 1. . time series data ↑

1. 1. . Cross – sectional data ↑

1. 1. . Pooled data ↑

1. 1. . Panel data ↑

1. 1. . Time series econometrics ↑

1. 1. . Unit Root Test ↑

1. 1. . Autoregressive(AR) process ↑

1. 1. ۲۰- Random Walk ↑

1. 1. . Dickey – Fuller Test ↑

1. 1. . . Extrapolation ↑

1. 1. ۲۴ . Weighted Moving Average ↑

1. 1. . Single Exponential Smoothing (SES) ↑

1. 1. . Double Exponential Smoothing (DES) ↑

1. 1. . Holt-Winters No Seasonal ↑

1. 1. . Holt-Winters Additive Seasonal ↑

1. 1. . Holt-Winters Multiplicative Seasonal ↑

1. 1. Exponential Smoothing ↑

1. 1. . Root Mean Squared Error ↑

1. 1. . Besller ↑

1. 1. . Mack Kiver ↑

1. 1. . Wow & Low ↑

1. 1. . Kork & koran ↑

1. 1. . Hatmaki &Oberashtiner ↑

1. 1. . Hatmaki & Milika ↑

1. 1. . Odiger & Akbar ↑

1. 1. . Choo & et al ↑

1. 1. . Research ↑

1. 1. Free-on board ↑

1. 1. . Vald-Volfoyts ↑

1. 1. . Dicky-Fuller ↑

1. 1. . Augmented Dicky-Fuller ↑

1. 1. Econometric Viwes ↑

1. 1. . Wald-Wolfowitz ↑

1. 1. . Econometric Viwes ↑

1. 1. . Vald-Wulfowitz ↑

1. 1. ‍ Unit Root Test ↑

1. 1. . Augement dicky fuller ↑

۶- جواد فرزانفر (۱۳۸۳) در پژوهشی تحت عنوان (( تحلیل ، ارزیابی و تطبیق اندیشه‌های تربیتی ژان ژاک روسو و هاینریش پستالوتسی با نظریه ها و مسائل جاری آموزش و پرورش )) به بررسی اندیشه‌های تربیتی روسو و پیرو او پستالوتسی پرداخته است.وی نتیجه می‌گیرد که بین اندیشه‌های روسو و پستالوتسی شباهت های اساسی وجود دارد. از این رو میتوان گفت بین اندیشه‌های پستالوتسی و روسو ‌در مورد طبیعت کودک ، تعلیم و تربیت عمومی ، کودک محوری ، تأکید بر عشق و محبت و… همانندی هایی وجود دارد و تفاوت اساسی آن ها در نظر داشتن به جامعه و اجتماع و موضوع تربیت می‌باشد.

۷- تحقیق دیگر با عنوان ((تحول اندیشه تربیت منفی و نقش آن در نظریه ژان ژاک روسو ، کانت و فروبل )) (سراوانی ،۱۳۸۳) ‌به این موضوع پرداخته است که بین فیلسوفان نام برده ، مفهوم تربیت منفی ، دارای چه اشتراکات و تفاوتهایی است.

وی نتیجه می‌گیرد که هر چند روسو نخستین کسی است که بحث تربیت منفی را مطرح کرد و آن را رویاروی روش مرسوم تعلیم و تربیت قرار داد اما کانت زیاده رویهای روسو در تربیت منفی را کنار گذاشت و فروبل نیز بر تربیت واگذارنده تأکید کرد.البته اساس اندیشه‌های تربیتی کانت و فروبل ، همان اندیشه‌های روسو است.

۸- نصرت حاتمی (۱۳۸۷) در پژوهشی تحت عنوان ((بررسی تطبیقی آرای روسو و پیاژه در زمینه رشد اخلاقی )) به موضوع رشد اخلاقی از دیدگاه پیاژه و روسو پرداخته است. هدف از تحقیق بررسی تطبیقی آرای روسو وپیاژه در زمینه رشد اخلاقی و بیان تشابهات و تفاوت‌های آرای آن ها در زمینه موضوع فوق می‌باشد . با توجه به اینکه هدف پژوهشگر تحلیل وجوه شباهت ها و تفاوت‌های آرای این مربیان در رابطه با مقوله های مربوط با رشد اخلاقی می‌باشد، پس از بررسی و مطالعه اسناد ‌و مدارک وجمع آوری داده ها به روش توصیفی – تحلیلی به بررسی و مقایسه و تجزیه و تحلیل آرای این مربیان پرداخته است.

۲-۴-۲ تحقیقات خارجی :

۱- دنیل هوتو (۱۹۹۳) در مقاله ای تحت عنوان (( مبانی فلسفه ی تحلیلی)) به بررسی زمینه‌های ظهور این فلسفه پرداخته و اشاره ای هم به نمایندگان آن ‌کرده‌است.

وی معتقد است : (( بسیاری از فیلسوفان در جهان انگلیسی زبان ، به خود چون فیلسوف تحلیلی می نگرنند.آن ها معمولا این لباس را با افتخار به تن می‌کنند و آن را در مقابل فلسفه ی قاره ای می‌گذارند…من در این مقاله ، سودمندی این بخش را مورد سوال قرار می دهم و هدف من از این مقاله ترویج چنین بحثی است.))

وی در ادامه می‌گوید : (( هدف من از این مقاله ، بررسی مفهوم فلسفه تحلیلی است.))

وی در این مقاله به بررسی چگونگی ظهور فلسفه ی تحلیلی پرداخته و اصول آن را از دیدگاه نمایندگان آن مورد بررسی قرار داده است.

۲- سنتیل کومار (۲۰۰۳) در مقاله ای تحت عنوان (( فلسفه ی روسو و مفهوم تعلیم وتربیت )) به بررسی اندیشه‌های روسو در زمینه ی تعلیم و تربیت پرداخته است.

او نتیجه می‌گیرد و می‌گوید (( تعلیم و تربیت بر اساس تربیت کودک ، باید در یک محیط طبیعی ارائه شود.تعلیم و تربیت باید بر اساس تمایلات غریزی کودک شکل بگیرد و باید بر آن مبتنی باشد چرا که این تمایلات ، از تجربیات به دست امده از جامعه ، قابل اطمینان تر هستند.))

۳-جاناتان مارکس (۲۰۱۲) در پژوهشی تحت عنوان (( نقد روسو از “آموزش برای آزادی لاک”))

به بررسی مفهوم تعلیم و تربیت در نزد روسو و جان لاک پرداخته است.او می‌گوید هم لاک و هم روسو ‌در مورد چگونگی تربیت کودکان صحبت کرده‌اند و هر دو به آزادی و قدرت علاقه مند هستند.(( بر خلاف این باور عمومی که معتقد است مغایرت نظر روسو با لاک ، ناشی از برداشت افراطی روسو از آزادی است ، من استدلال می کنم که تعلیم و تربیت مد نظر لاک نمیتواند حتی آزادی مورد نظر لاک را تضمین کند.این بازی اندیشی مخالفت روسو به همراه لاک ، باعث می شود مشکل روسو معزول شود و مارا در این بن بست قرار دهد که چگونه تربیت می‌تواند در خدمت آزادی قرار گیرد ))

۴- گرانت (۲۰۰۰) موضوعی تحت عنوان (( ارسطو و روسو در تربیت اخلاقی )) را مطرح ‌کرده‌است. وی نتیجه می‌گیرد (( اگرچه بسیاری از فیلسوفان تعلیم و تربیت اقدام به ابداع یک نظریه نظام مند تربیت اخلاقی کرده‌اند اما روسو و ارسطو هردو به عنوان نظریه پردازانی که به طور گسترده در این باره شناخته می‌شوند ، باقی مانده اند. این موضوع به دلیل این است که هر دوی آن ها بر آموزش و پروش مناسب اخلاقی تأکید داشتند و همچنین ‌به این دلیل که هر دوی آن ها مواضع انقلابی درباره آموزش و پرورش اخلاقی اتخاذ کرده‌اند.این موضوع با توجه به زمینه‌های تاریخی و احتماعی است که هر یک در حال نوشتن آن بوده اند.))

۵- کلمن(۲۰۱۰) در مقاله ای تحت عنوان (( جورج ادوارد مور و ایمان بد )) به بررسی اندیشه‌های مور پرداخته است. وی می‌گوید (( مور، مدعی دانستن انواع گزاره های عقل سلیم است.او یا متهم به جزمی بودن است یا خواهان پرسش در برابر فیلسوفانی که انکار می‌کنند او چیزهایی می‌داند.من در این مقاله استدلال می کنم که این اتهام اشتباه است.من استدلال می کنم که او در عوض ‌در مورد پاسخ دادن به سوالاتی از قبیل”آیا من می دانم؟” گناهکار است ))

فصل سوم

روش شناسی تحقیق

۳-۱روش شناسی تحقیق :

این تحقیق ، از نوع تحقیقات تطبیقی است که شامل استنباط و تطبیق دلالتهای مربوط به اخلاق وتربیت اخلاقی از دیدگاه روسو و مور از طریق منابع دست اول و دست دوم می‌باشد(منابع دست اول شامل کتابها و مقالات نوشته شده توسط روسو و مور و منابع دست دوم شامل کتابها و مقالاتی است که در تحلیل یا توصیف اندیشه‌های مور و روسو نوشته شده است). روش تطبیق با بهره گرفتن از پژوهش تطبیقی برد ی (۱۹۶۶) است که شامل ۴ مرحله توصیف ، تفسیر ، همجواری و مقایسه می‌باشد.

توصیف شامل یادداشت برداری و تدارک یافته های کافی برای نقادی از آن ها برای مرحله ی بعدی است.تفسیر شامل وارسی اطلاعاتی است که از مرحله ی قبلی جمع‌ آوری شده است.مرحله ی همجواری شامل طبقه بندی اطلاعات مرحله ی قبلی است که راه مقایسه را هموار می‌کند. مرحله ی مقایسه که مهم ترین مرحله است ، شامل بررسی شباهت ها و تفاوت هاست.(میرزا محمدی ،۱۴:۱۳۹۰)

طبق این روش ، در این پژوهش ، ابتدا به توصیف اخلاق از دیدگاه های اثبات گرایی و طبیعت گرایی از دیدگاه مور و روسو پرداخته و درباره ی این موضوع ها داده های لازم جمع‌ آوری شد.سپس طبق مرحله تفسیر ، داده ها و اطلاعات مربوطه وارسی شده و در مرحله بعد اطلاعات طبقه بندی شده است.در انتها ، به تطبیق و مقایسه ی اخلاق دیدگاه های طبیعت گر و اثبات گرا از نگاه روسو و مور و دلالت های آن بر تربیت اخلاقی پرداخته شده است.

۳-۲جامعه ی تحقیق :

۲-۲-۱۱ تاریخچۀ درمان «کاهش استرس بر پایۀ ذهن آگاهی» (MBSR)

درمان «کاهش استرس بر پایۀ ذهن آگاهی» یا «ام.بی.اس.آر»^[۳۲۹] قدیمی ترین درمان بر پایۀ ذهن آگاهی است که سودمندی خود را به اثبات رسانده است. این درمان توسط جان کابات- زین به دنیای پزشکی معرفی شد. در سال ۱۹۷۹ این درمان با وارد شدن به کلینیک کاهش استرس در مرکز پزشکی دانشگاه ماساچوست^[۳۳۰] آمریکا رو به گسترش نهاد؛ در برنامه ریزی ‌پروتکل درمانی تلاش بر این بود که این درمان از مذهب، فرهنگ، و ایدئولوژی بودایی آزاد باشد و در عین حال به دارمای جهانی^[۳۳۱] وفادار باشد (ویلیامز و کابات- زین، ۲۰۱۱). مطالعات جدید، مراقبۀ ذهن آگاهی بر اساس رویکرد اصلی کابات- زین را برای درمان سوء مصرف مواد و نیز افسردگی، اضطراب و درد به کار برده اند( کابات-زین، ۱۹۹۰).

۲-۲-۱۲ تاریخچۀ درمان های مختلف در درمان اعتیاد

۲-۲-۱۲-۱ درمان های شناختی رفتاری منجمله ماتریکس

در پاسخ به میزان رو به گسترش سوء مصرف مواد، مجموعه ای از درمان های متفاوت ابداع شدند. زگیرسکا و همکاران (۲۰۰۹) بیان می دارند که برای درمان سوء مصرف مواد در بین مداخلات رفتاری ، درمان شناختی رفتاری حمایت قابل ملاحظه ای را کسب کرد، با این وجود، علی‌رغم بهترین درمانِ استاندارد، میزان عودِ بالا ادامه داشته که این امر نیاز برای توسعۀ روش های درمانی جدید را بیان می‌کند. پس از گذشت مدت زمانی، روان درمانی با الگوی ماتریکس (نوعی درمان شناختی رفتاری) به دنیای پزشکی معرفی شد که اکنون به عنوان شناخته شده ترین روش درمان اعتیاد به آمفتامین ها در سراسر دنیا‌ است. برنامه متشکل از ‌گروه‌های جلوگیری از عود مصرف، ‌گروه‌های آموزشی، ‌گروه‌های حمایت اجتماعی، مشاوره فردی، و تست تنفس و ادرار است که در طی ۱۶ هفته به روشی باساختار ارائه می شود (اُبرت و همکاران، ۲۰۰۰). اثر بخشی مدل درمانی ماتریکس در وابستگان به الکل هم به اثبات رسیده است، سیل پاکیت و پراسِرتچای^[۳۳۲] (۲۰۰۷) در پژوهش خود با به کارگیری الگوی ماتریکسی متشکل از فعالیت سه گروه اصلی (گروه بهبود اولیه: ۸ جلسه، گروه جلوگیری از عود مصرف: ۳۲ جلسه، و گروه آموزش خانواده: ۱۲ جلسه) ‌به این نتیجه دست یافتند که این مدل درمانی می‌تواند در وابستگان به الکل هم مثمرثمر باشد.

راوسون و همکاران (۲۰۰۴) بیان می دارند که مدل ماتریکس اساساً به خاطر افرادی که در طول دهۀ ۱۹۸۰ در مرکز ماتریکس لوس آنجلس به خاطر اعتیاد به کوکائین درمان می شدند، گسترش یافت. راوسون و همکاران (۱۹۹۱، به نقل از راوسون و همکاران، ۲۰۰۴) بیان می دارند که مدل ماتریکس، تکنیک ها و عناصری را از ادبیات مربوط به درمان های شناختی رفتاری اقتباس کرده که شامل موارد تمرکز بر تأثیرات محرک های مواد، آموزش خانواده، برنامۀ ۱۲ گامی، و تقویت مثبت برای تغییر رفتار است.

۲-۲-۱۲-۲ تلفیق درمان های شناختی رفتاری و ذهن آگاهی

همان گونه که قبلاً گفته شد، از بین درمان های مختلف، درمان شناختی رفتاری محبوبیت زیادی را به منظور درمان سوء مصرف مواد کسب کرد و از سویی درمان بر پایۀ ذهن آگاهی هم وارد دنیای پزشکی شد. وارد شدن درمان بر پایۀ ذهن آگاهی به دنیای درمان زمینه را برای وارد شدن این درمان به منظور درمان سوء مصرف مواد مخدر آماده کرد. پایه های تئوریکی برای ترکیب ذهن آگاهی با جلوگیری از عود مصرف شناختی رفتاری سنتی (مارلات، ۲۰۰۲) بیان می‌دارد که ذهن آگاهی ممکن است باعث گسستگی و رها شدن^[۳۳۳] از افکار و احساسات مرتبط با مواد شود و از رشد الگوهای فکری که به عود منتهی می‌شوند جلوگیری کند (تیزدیل، ۱۹۹۷، به نقل از بوئن و همکاران، ۲۰۰۹).

زگیرسکا و همکاران (۲۰۰۹) بیان می دارند که علاقۀ فزاینده به پزشکی مکمل و جایگزین^[۳۳۴] ، خصوصاًً درمان هایی که جسم و ذهن^[۳۳۵] را همزمان تحت تأثیر قرار می‌دادند باعث روی آوری به تحقیقاتی شد که ارزش اثرات «مراقبه» را در دامنه ای از زمینه‌های کلینیکی منجمله مشکلات مربوط به اعتیاد بررسی می‌کند. برزلین و همکاران (۲۰۰۲) بیان می دارند که ترکیب درمان شناختی رفتاری و ذهن آگاهی به خصوص در جمعیت هایی که گذشته از اعتیاد مبتلا به اختلالات عاطفی و خلقی همایند^[۳۳۶] هم هستند نتیجۀ درمانی قویتری به دنبال دارد.

درمان های معروفی که از ترکیب درمان شناختی رفتاری و ذهن آگاهی به وجود آمده اند و در درمان اعتیاد استفاده می‌شوند شامل «شناخت درمانی بر پایۀ ذهن آگاهی»، «رفتار درمانی جدلی»، «درمان قبول و تعهد»، و «پیشگیری از بازگشت بر پایۀ ذهن آگاهی» می‌باشند. هیز (۲۰۰۴) بیان می‌دارد که درمان های «رفتار درمانی جدلی»، «درمان شناختی بر پایۀ ذهن آگاهی»، و «درمان قبول و تعهد»، به موج سوم درمان های شناختی^[۳۳۷] معروفند که همه در خود عنصر ذهن آگاهی را دارا می‌باشند.

عنصر درمانی «ذهن آگاهی» در درمان های دیگری از قبیل درمان موریتا^[۳۳۸]، درمان تجربی^[۳۳۹]، رویارویی درون نگری^[۳۴۰]، آگاهی فراشناختی^[۳۴۱] (نوعی تمرکززدایی)، و درمان هیجان- محور^[۳۴۲]، عامل مهم درمانی محسوب می شود؛ این درمان ها در اعتیاد هم استفاده می‌شوند (کومار و همکاران، ۲۰۰۸).

به عنوان مثال، پایه تئوریکی و قوانین درمانی مرتبط به درمان موریتا اقتباس شده از زِن بودایی^[۳۴۳] (مانند رشد «من»^[۳۴۴]، وحدت جسم و روح، طبیعت درونی و بیرونی، و قوانین پوچی) می‌باشد (واتاناب و مک لیدت^[۳۴۵]، ۲۰۰۳)، این محققان بیان می دارند که موسس این درمان، بهبودی بیماران را نه در رهایی از ترس بلکه در قبول درونی^[۳۴۶] این ترس ها که هم راستا با اصول اساسی زِن می‌باشد، می‌داند. هافمن^[۳۴۷] (۲۰۰۸) در رابطه با ارتباط «درمان قبول و تعهد» و درمان موریتا بیان می‌دارد که این درمان برگرفته از درمان موریتا (که ۸۰ سال پیش در ژاپن ابداع شده است) می‌باشد و باید از اصطلاح موج سوم برای درمان قبول و تعهد خودداری کرد. بنا به گفتۀ واتاناب و مک لیدت (۲۰۰۳)، در ژاپن، درمان موریتای سنتی برای بیماران با اختلالات اضطرابی نوروتیک (به خصوص با علائم فوبیا و هیپوکندریا) به کار می رود که شامل یک دورۀ هفت روزۀ ایزوله و سخت (در ‌تخت‌خواب) و سپس شروع مرحله به مرحلۀ درمان حرفه ای می‌باشد.

درمان دیگری که عنصر ذهن آگاهی را در خود دارا می‌باشد و برای سوء مصرف مواد هم استفاده می شود، «درمان شناختی رویارویی- محور»^[۳۴۸] است. به گفتۀ کومار و همکاران (۲۰۰۸) این درمان در اصل برای افسردگی به کار می رود و متشکل از ۲۴-۲۰ جلسۀ درمانی در طول دوره ای از سه فاز است، آموزش مراقبه ی ذهن آگاهی یکی از عناصر مهم این درمان ترکیبی می‌باشد.

تئوری نمایندگی

شاخه‌ای از تئوری‌های تقسیم سود، این مسئله را از منظر رابطه نمایندگی بررسی نموده‌اند که در نتیجه جدایی منافع مدیریت و مالکیت در شرکت‌ها ایجاد شده و به تجزیه و تحلیل تضاد منافع موجود بین طرف‌های رابطه نمایندگی که اصطلاحاً به آن مسئله نمایندگی^[۵۸] اطلاق می شود می‌پردازد (جنسن^[۵۹]،۱۹۸۶). فرض بنیادین این تئوری، عمل افراد در جهت حداکثر کردن منافع شخصی‌شان است، و از آن‌جا که تابع مطلوبیت افراد لزوماًً همیشه بر یکدیگر منطبق نیست، مدیران لزوماًً همیشه در پی کسب حداکثر منافع برای مالکان نخواهند بود. در این ارتباط جنسن و مک ‌لینگ^[۶۰] (۱۹۷۶) بیان نمودند که مدیران به واسطه کنترلی که در اختیار دارند، می‌توانند منابع شرکت‌ را به فعالیت‌هایی اختصاص دهند که تنها در جهت منافع شخصی خودشان بوده و لزوماًً حداکثر منافع مالکان را به همراه ندارد.

طبق تئوری نمایندگی، مالکان با آگاهی از این تضاد منافع، و احتمال بروز رفتار‌های فرصت‌طلبانه از سوی مدیریت با بهره گرفتن از یک سری سازوکارهای راهبری شرکتی در صدد کاهش مشکلات نمایندگی و همسو نمودن منافع مدیران و مالکان بر‌‌می‌آیند.

جنسن (۱۹۸۶) خاطر نشان ساخت مدیران از انگیزه رشد شرکت تحت کنترل‌شان تا حدی بیش از اندازه بهینه برخوردارند، زیرا افزیش اندازه شرکت افزایش منابع تحت کنترل ایشان را به همراه داشته و در کنار ملاحظات شهرت باعث افزایش قدرت مانور آن‌ ها نیز می‌گردد(چِی و سا، ۲۰۰۹). ‌بنابرین‏ انتظار می‌رود مدیران با بهره گرفتن از اختیارات خود در مقابل کاهش منابع تحت کنترل‌شان (مثلاً توزیع سود) مقاومت نمایند. یکی از راه‌های پیش روی ایشان ‌به این منظور انجام سرمایه‌گذاری بیش از حد بهینه^[۶۱] است؛ حد بهینه سرمایه‌گذاری، اختصاص تمام منابع موجود به پروژهای دارای خالص ارزش فعلی مثبت (پروژه هایی با نرخ بازدهی بزرگتر-مساوی نرخ هزینه سرمایه شرکت) است، و پس از اتمام چنین فرصت‌های سرمایه‌گذاری مناسب، هر گونه سرمایه‌گذاری در پروژه های با خالص ارزش فعلی منفی، سرمایه‌گذاری بیش از حد بهینه تلقی می‌گردد.

همان طور که در فرضیه علامت‌دهی مطرح شد، در شرایطی که بازار کامل نباشد، جدایی مدیریت از مالکیت و ایجاد رابطه نمایندگی منجر به بروز عدم تقارن اطلاعاتی (یعنی نقض فرض چهارم میلر و مودیلیانی) بین ایشان می‌گردد. ‌به این صورت که مدیران با در اختیار داشتن کنترل شرکت اطلاعاتی را در اختیار دارند که مالکان به دلیل تفویض مسئولیت و جدایی از مدیریت از آن‌ ها محروم هستند؛ در نتیجه مدیران می‌توانند اقدام به رفتارهای فرصت‌طلبانه‌ای بنمایند که مالکان از آن‌ ها آگاه نمی‌شوند.

حال مسئله این است که آیا تقسیم سود می‌تواند به حل مشکلات نمایندگی کمک کند یا خیر. طبق تئوری نمایندگی، یکی از سازوکار‌های کاهش مشکلات نمایندگی بین مدیران و مالکان تقسیم سود است (روزف^[۶۲]،۱۹۸۲؛ ایستربروک، ۱۹۸۴؛ و جنسن،۱۹۸۶). در باب نقش تقسیم سود در کاهش مشکلات نمایندگی تئوری‌های مختلفی شامل هزینه نمایندگی، فرضیه حداقل هزینه تقسیم سود، پاداش مدیریت و فرضیه‌های پیامدی و جانشینی، مطرح شده‌اند.

فرضیه هزینه نمایندگی

جنسن و مک لینگ (۱۹۷۶) هزینه های نمایندگی را به صورت مجموع موارد زیر تعریف کردند: (۱) مخارج نظارت (کنترل) مدیر توسط مالکان، (۲) مخارج التزام^[۶۳] (منابع صرف شده توسط مدیر در جهت جلب اعتماد مالکان)، و (۳) زیان باقیمانده که به واسطه رفتارهای فرصت طلبانه مدیریت علی‌رغم تحمل هزینه های نظارت و التزام، به مالکان تحمیل می‌گردد.

جریان‌های نقد آزاد عبارتند از وجوه نقد اضافی پس از تامین مالی تمام فرصت‌های سرمایه‌گذاری دارای خالص ارزش فعلی مثبت با بهره گرفتن از نرخ تنزیلی معادل هزینه سرمایه شرکت. تضاد منافع بین مدیران و مالکان به طور خاص در شرایطی که شرکت جریان‌های نقد آزاد قابل ملاحظه‌ای ایجاد می‌کند شدت بیشتری می‌یابد. در این شرایط مسئله اصلی ترغیب مدیران به توزیع جریان‌های نقد آزاد (به صورت سود نقدی) بین سهام‌داران است. مدیران معمولاً به دلیل انگیزه کسب منافع شخصی از جریان‌های نقد آزاد، نظیر مزایای محل کار، استیلای مدیریت^[۶۴] و یا سرمایه‌گذاری بیش از حد بهینه از توزیع این‌گونه جریان‌های نقدی بین سهام‌داران (به صورت سود نقدی) اجتناب می‌نمایند (نوهل و تارهان^[۶۵]، ۱۹۹۸).

یکی از انواع هزینه های نمایندگی، هزینه ناشی از سرمایه‌گذاری جریان‌های نقد آزاد در پروژه های با خالص ارزش فعلی منفی (سرمایه‌گذاری بیش از حد بهینه) است، که در دسته سوم از طبقه‌بندی فوق قرار می‌گیرد. در این ارتباط جنسن (۱۹۸۶) ادعا نمود که شرکت‌ها می‌توانند توانایی مدیران در سرمایه‌گذاری بیش از حد بهینه جریان‌های نقد آزاد را از طریق ایجاد تعهد برای آن‌ ها نسبت به توزیع سطح بالاتری از سود نقدی و در نتیجه کاهش جریان‌های نقد آزاد تحت کنترل‌شان محدود نمایند. لنگ و لیتزنبرگر^[۶۶] (۱۹۸۹) نیز شواهدی دال بر تاثیر تقسیم سود بر کاهش هزینه های نمایندگی ناشی از سرمایه‌گذاری بیش از حد بهینه ارائه نمودند.

ایستربروک (۱۹۸۴) این فرضیه را مطرح نمود که از سود تقسیمی عموماً برای خارج نمودن جریان نقد آزاد از کنترل مدیریت و پرداخت آن به مالکان استفاده می‌شود؛ در نتیجه مدیران به منظور تامین مالی پروژه های جدید خود ناگزیر از مراجعه به بازار سرمایه خواهند بود، و این امر هزینه های نظارت بر مدیران (نوع اول هزینه های نمایندگی) را از مالکان به نیروهای فعال در بازار، یعنی سرمایه‌گذاران بالقوه، اعتبار دهندگان و تحلیل‌گران را به همراه منتقل می‌کند (باتاکاریا، ۲۰۰۷).

فرضیه حداقل هزینه^[۶۷] تقسیم سود

طبق مدل حداقل هزینه روزف (۱۹۸۲)، پیش‌بینی می‌شود شرکت‌ها در تعیین میزان بهینه تقسیم سود خود بین هزینه های ناشی از تقسیم سود، یعنی هزینه معاملات مترتب بر تامین مالی بیرونی (هزینه انتشار سهام و اوراق بدهی و هزینه های قراردادی) از یک سو، و منافع حاصل از آن، یعنی کاهش هزینه نمایندگی ناشی از جریان‌های نقد آزاد از سوی دیگر موازنه برقرار نمایند؛ ‌بنابرین‏ طبق این مدل، حد بهینه تقسیم سود نسبتی است که در آن مجموع هزینه های تامین مالی بیرونی و هزینه های نمایندگی (اعم از نظارت، التزام و زیان باقیمانده) شرکت به حداقل خود برسد(مانوس^[۶۸]، ۲۰۰۲).

فرضیه پاداش مدیریت