علوم تجربی: حوزه‌ یادگیری علوم تجربی شامل زندگی انسان و سایر موجودات، زمین و پیرامون آن، تغییرات ماده و انرژی، طبیعت و مواد فراوری شده، علوم در اجتماع، علوم در زندگی روزانه، تاریخ علم در ایران و اسلام است. تربیت علمی فناورانه تنها آموزش یافته ها و فراورده‌های علمی یا به عبارت دیگر تنها مفاهیم و دانش علمی را در بر نمی‌گیرد؛ بلکه فرایندهای علمی و روش علم‌آموزی هم چون مهارت‌های فرایندی(مشاهده، جمع‌ آوری اطلاعات، اندازه‌گیری، تفسیر یافته ها، فرضیه و مدل‌سازی، پیش‌بینی، طراحی تحقیق و برقراری ارتباط) و مهارت‌های پیچیده تفکر را نیز مورد توجه قرار می‌دهد. دانش آموزان سال دوم و سوم رشته ریاضی در مقطع متوسطه، با گذراندن دروس فیزیک و شیمی به یادگیری این متون می پردازند.

زبان های خارجی: آموزش زبان‌های خارجی بستر مناسبی را برای درک و دریافت و انتقال میراث فرهنگی و دستاوردهای دانش بشری در قالب‌های متنوع زبانی به صورت شفاهی، دیداری و نوشتاری، برای مقاصد و مخاطبان گوناگون در مبادلات بین فرهنگی فراهم می‌کند. از آنجا که مراودات اجتماعی تحت تأثیر تعاملات جوامع بشری و رشد فناوری توسعه پیدا کرده و این دامنه هر روز افزایش پیدا می‌کند، برای برقراری ارتباط سازنده و آگاهانه ضروری است دانش‌آموزان، علاوه بر زبان مادری که به آنان امکان تعامل در سطح روابط میان‌فردی(خانوادگی، محلی و ملی) را می‌دهد، توانایی برقراری ارتباط با سایر جوامع و دستاوردهای بشری را در سطح منطقه‌ای و جهانی دارا باشند. امروزه آموزش زبان بر توانایی ارتباطی و حل مسئله تأکید دارد به گونه‌ای که فرد پس از آموزش، قادر به ایجاد ارتباط با بهره گرفتن از تمامی‌ مهارت‌های چهارگانه‌ زبانی(گوش‌کردن، سخن گفتن، خواندن و نوشتن) برای دریافت و انتقال معنا باشد.

در دوره دوم متوسطه، دانش‌آموزان، باید بتوانند متن‌هایی در حد متوسط را بخوانند و مفاهیم آن ها را دریابند. در ضمن توانایی نوشتن، در حد یک مقاله‌ کوتاه، زبان خارجی نیز در آن ها تقویت شود. با توجه ‌به این اهداف و برنامه‌ریزی برای تحقق آن ها می‌توان امیدوار بود در پایان دوره‌ متوسطه، دانش آموزان، از توانایی‌های لازم برای استفاده از منابع در حد متوسط برخوردار باشند و توانایی برقراری ارتباط را به یکی از زبان‌های خارجی داشته باشند. دانش آموزان سال دوم و سوم رشته ریاضی در مقطع متوسطه، با گذراندن درس زبان انگلیسی به یادگیری این متون می پردازند.

پرورشی: این درس با اهدافی مانند پرورش و تقویت مهارت‌های زندگی فردی، پرورش و تقویت مهارت‌های اجتماعی و جامعه‌پذیرکردن دانش‌آموزان، تحقق باورها و رفتارهای دینی و غیره در برنامه درسی مدارس متوسطه قرار گرفته است. در مقطع متوسطه، محتواهایی چون آشنایی با فعالیت‌های گروهی اجتماعی، آئین مطالعه و پژوهش، مهارت‌های زندگی، فعالیت‌های قرآنی، آشنایی با قوانین اجتماعی و بهداشت محیط و خانواده و مبانی تربیت بدنی در این درس به دانش آموزان انتقال داده می‌شود.

۷-۳-۲ تحقیقات مرتبط

جدول ۳- ۲ : خلاصه ای از تحقیقات مرتبط

عنوان پژوهش
نویسندگان
سال انتشار

نقد و ارزیابی محتوای کتاب درسی دین و زندگی سال سوم دبیرستان(با تأکید بر برنامه درسی)

میرعارفین

۱۳۸۶

تأثیر آموزش درس دینی بر باورهای دینی دانش آموزان

یادگاری- بهروزی

۱۳۹۱

میزان پاسخ گویی محتوای برنامه درسی دین و زندگی دوره متوسطه به نیازهای اجتماعی و عاطفی دانش آموزان

نوروزی- صیادی- مرادی

۲۰۱۳

میزان تحقق اهداف درس دینی و قرآن در رفتارهای دانش آموزان پایه سوم دبیرستان های منطقه ۵ تهران در سال ۸۸-۱۳۸۷

جوادی پور

۱۳۸۹

تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر رضایت از زندگی دانش آموزان

قنبری هاشم آبادی- کدخدازاده

۱۳۸۶

بررسی میزان برخورداری دانش آموزان دوره های راهنمایی و متوسطه استان کردستان از مهارت های زندگی

غریبی- قلی زاده- فتحی آذر- ادیب

۱۳۸۷

بررسی اثربخشی آموزش مهارت های زندگی بر افزایش عزت نفس دانش آموزان با مشکل بینایی

ارزنده فر- اصغری

۱۳۹۲

بررسی میزان دستیابی نوجوانان ایرانی به مهارت های زندگی

ادیب

۱۳۸۵

پیش‌بینی آسیب های اجتماعی بر اساس مهارت های زندگی در دانش آموزان

نجفی- بیگدلی- دهشیری- رحیمیان

۱۳۹۲

بررسی اثربخشی آموزش مهارت های زندگی با رویکرد دینی بر روی امنیت، سلامت روان و عزت نفس دانش آموزان در مدارس ابتدایی

حاجی زاده- حاجی سید حسینی فرد- یعقوب زاده- فرهادیان- عسکری

۲۰۱۳

جایگاه مهارت های اجتماعی مورد نیاز دانش آموزان در کتاب های درسی عمومی دوره متوسطه

نصر اصفهانی- فاتحی زاده- فتحی

۱۳۸۳

ادامه جدول ۳- ۲ : خلاصه ای از تحقیقات مرتبط

عنوان پژوهش
نویسندگان
سال انتشار

بررسی تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر سلامت روانی و عزت‌نفس دانش آموزان دختر سال اول متوسطه

حقیقی- موسوی- مهرابی زاده- بشلیده

۱۳۸۵

بررسی اثربخشی آموزش تفکر انتقادی بر عزت نفس و مهارت های حل مسئله دانش آموزان دختر مقطع متوسطه

قنبری هاشم آبادی- شهابی

۱۳۸۷

مقایسه ترجیحات فکری دانش آموزان دختر پایه های دوم، سوم و چهارم رشته ریاضی در مقطع متوسطه شهر مشهد

غنایی- گل مقام- اصغرنژاد

۱۳۹۲

نقش نیازهای بنیادین و حمایت اجتماعی در سازگاری اجتماعی دانش آموزان مقطع متوسطه

خوش کنش- اسدی- شیرعلی پور- کشاورز افشار

۱۳۸۹

بررسی تأثیر الگوی حل مسأله بر خلاقیت و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان در درس شیمی

احمدی- عبدالملکی

۱۳۹۲

بررسی کتاب شیمی اول متوسطه از نظر کاربرد در زندگی شخصی دانش آموزان (از دیدگاه صاحب نظران، دبیران، دانش آموزان)

ملک حسینی- نجاری

۱۳۸۳

اثربخشی الگوی تدریس کاوشگری بر باورهای خودکارآمدی دانش‌آموزان در حل مسائل درس فیزیک

جعفری ثانی- پاک مهر- عقیلی

۱۳۹۰

تأثیر یادگیری مشارکتی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس فیزیک

کرامتی- حسینی

۱۳۸۷

جایگاه نمادهای هویت ملی در کتاب های درسی ادبیات فارسی و تاریخ دوره متوسطه رشته علوم انسانی

صادق زاده- منادی

۱۳۸۷

(۳) تمرکز بر مشتری و بازار

(۲) برنامه ریزی استراتژیک

چهره سازمان

محیط، ارتباط، چالش‌ها

شکل ۲-۶ مدل مالکوم بالدریج با رویکرد سیستمی

(اصغری زاده، نصراللهی، ۱۳۸۶ ).

۲-۱۰ مدل بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت

بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت یک سازمان غیر انتفاعی می‌باشد که توسط ۱۴ شرکت معتبر اروپایی و با حمایت اتحادیه اروپا در سال ۱۹۸۸ میلادی تأسيس گردید. این سازمان مأموریت‌ دارد یک نیروی راه برنده برای سر آمدی عملکرد و چشم انداز آن، درخشش سازمان‌های اروپایی در جهان ایجاد نماید.

بر همین اساس مدل سر آمدی EFQM به عنوان چارچوبی اولیه برای ارزیابی و بهبود سازمان‌ها معرفی شد. این مدل نشان دهنده مزیت های پایداری است که یک سازمان سر آمد باید به آن ها دست پیدا کند. این مدل در سال ۱۹۹۱ میلادی معرفی شده و تا کنون بارها ویرایش شده است، اما آخرین تغییرات در سال ۲۰۰۳ میلادی روی این مدل اعمال شد.

مدل EFQM مبتنی بر ۸ مفهوم اساسی می‌باشد که این مفاهیم بر گرفته از اعتقاد ها و باورهای محوری شرکت‌ها و سازمان‌های سر آمد قرن بیستم می‌باشد. ارزش‌ها و مفاهیم بنیادین بدون توجه به اندازه سازمان‌ها و نوع فعالیت آن ها برای کلیه آن ها قابل استفاده می‌باشد و مدل سر آمدی سازمانی را پشتیبانی می‌کنند. در اینصورت شرط اساسی سر آمدی، اعتقاد و عمل ‌به این مفاهیم در کل سازمان و به ویژه در بین مدیران ارشد می‌باشد(اصغری زاده، نصراللهی، ۱۳۸۶). این مفاهیم به دو دسته توانمند سازها و نتایج تقسیم می‌شوند.

پنج معیار این مدل مربوط به توانمند سازها بوده و بیان کننده اجزای تشکیل دهنده سازمان و چگونگی تعامل بین آن ها‌ است. چهار معیار بعدی نتایج حاصل از عملکرد سازمان را تشکیل داده و نتایج مطلوب حاصل از اجرای توانمند سازها را معرفی می‌کنند. به عبارت دیگر، توانمند سازها در یک سازمان به کار گرفته می‌شوند تا نتایج بر اثر اجرای توانمند سازها به دست آمده و مجدداً با گرفتن بازخورد از نتایج، بهبود یابند (ظرافت انگیز لنگرودی، ساعتی، معماریانی، ۱۳۸۷).

توانمند سازها عبارتند از :

• • رهبری : رهبران سر آمد، مأموریت‌ و دورنما را تدوین و شرایط دستیابی به آن ها را تسهیل می نمایند. آن ها ارزش‌های سازمانی و سیستم‌های مورد نیاز برای موفقیت پایدار را ایجاد می‌کنند و از طریق اعمال و رفتار خویش به اجرا در می آورند.

• • خط مشی و استراتژی : سازمان‌های سرآمد مأموریت‌ و دور نمای خود را از طریق در پیش گرفتن یک استراتژی متمرکز بر ذینفعان با در نظر گرفتن بازار و بخشی که در آن فعالیت می‌کنند، اجرا می نمایند. خط مشی ها، برنامه ها، اهداف و فرآیندها برای تحقق استراتژی ها توسعه یافته و اجرا می‌گردند.

• • منابع انسانی : سازمان‌های سر آمد همه ی توان بالقوه منابع انسانی خود را در سطوح فردی، گروهی و سازمانی مدیریت کرده، بهبود داده و از آن بهره می‌برند. آن ها عدالت و برابری را ترویج داده و منابع انسانی خود را در امور مشارکت داده و توانمند می نمایند. این سازمان‌ها منابع انسانی خود را به گونه ای حمایت کرده، با آن ها ارتباط برقرار کرده و آن ها را تشویق می‌کنند که منجر به ترغیب کارکنان و ایجاد تعهد در آن ها شده تا از مهارت‌ها و دانش خود به نفع سازمان استفاده نمایند.

• • مشارکت ها و منابع : سازمان‌های سر آمد مشارکت های برون سازمانی، تامین کنند گان و منابع داخلی خود را به منظور پشتیبانی از خط مشی و استراتژی و اجرای اثر بخش فرآیندها برنامه ریزی و مدیریت می نمایند. هنگام برنامه ریزی و مدیریت بر مشارکتها و منابع، میان نیاز های فعلی و آتی سازمان، جامعه و محیط توازن برقرار می نمایند.

• فرآیندها : سازمان‌های سر آمد فرآیندهای خود را به منظور کسب رضایت مشتریان و ایجاد ارزش فزاینده برای آن ها و سایر ذینفعان، طراحی و مدیریت کرده و بهبود می بخشند.

نتایج عبارتند از :

• • نتایج مشتری : سازمان‌های سر آمد به طور فراگیر نتایج برجسته ی مرتبط با مشتریان را اندازه گیری کرده و به آن ها دست می‌یابند.

• • نتایج کارکنان : سازمان‌های سرآمد به طور فراگیر نتایج برجسته ی مرتبط با منابع انسانی را اندازه گیری کرده و به آن ها دست می‌یابند.

• • نتایج جامعه : سازمان‌های سر آمد به طور فراگیر نتایج برجسته مرتبط با جامعه را اندازه گیری کرده و به آن ها دست می‌یابند.

• نتایج کلیدی عملکرد : سازمان‌های سر آمد به طور فراگیر نتایج برجسته مرتبط با عناصر اصلی خط مشی و استراتژی را اندازه گیری کرده و به آن ها دست می‌یابند (حری، اکبری، قرقره چی، نوری الموتی، ۱۳۸۸).

ساختار مدل در این معیارها به گونه ای می‌باشد که هر کدام از این معیارها به زیر معیارهای متفاوت و هر کدام از این زیر معیارها دارای نکات راهنمای مخصوص بوده که سازمان‌ها را در اجرای مدل یاری می رسانند. حداکثر امتیاز موجود در مدل، که سازمانی می‌تواند آن را کسب نماید ۱۰۰۰ بوده، ۵۰۰ امتیاز مربوط به معیار توانمند سازها و ۵۰۰ امتیاز مربوط به نتایج می‌باشد (اصغری زاده، نصراللهی، ۱۳۸۶).

۲-۱۱ فن کیفیت خدمات

یکی از فنون نسبتاً جدیدی که نقش مؤثری را در ارتقای کیفیت خدمات ایفا می کند، فن کیفیت خدمات است. در این فن، ابتدا شکاف های کیفیتی سازمان تعیین می شود، سپس با سنجش و بررسی آن ها، تلاش در جهت کاهش این شکاف ها صورت می پذیرد.

در فن کیفیت خدمات مقدماتی چند شکاف وجود دارد که عبارتند از :

شکاف ۱- تفاوت بین ادراکات مدیریت از آنچه مشتریان انتظار دارند و انتظارات واقعی مشتریان.

شکاف ۲- تفاوت بین ادراکات مدیریت و مشخصات کیفیت خدمات ( استانداردهای کیفیت خدمات )

شکاف ۳- تفاوت بین مشخصات کیفیت خدمت و ارائه خدمت واقعی؛ آیا استانداردها به طور مداوم رعایت شده اند؟

شکاف ۴- تفاوت بین ارائه خدمت و آنچه که در خارج از سازمان موردنظر است؛ آیا به تعهدات به صورت مداوم عمل شده است؟

شکاف ۵- تفاوت بین آنچه که مشتریان از یک خدمت انتظار دارند و آنچه را که عملاً دریافت می‌کنند.

ابعاد موجود در فن کیفیت خدمات (SERVQUAL) مقدماتی عبارتند از :

الف- ملموسات

• • تجهیزات مدرن

• • تسهیلات مدرن از لحاظ ظاهری

• • ظاهر پاکیزه کارکنان

• جذابیت مواد موجود ( مثل نشریات و فاکتورها ) از لحاظ ظاهری

ب- ادب و اعتماد

– پرسنل مجاب به دقت و تعاملات صمیمانه

– پرسنل مؤدب

– کارکنان توانمند در پاسخ به درخواستهای مشتریان

– کارکنان القا کننده صمیمیت به مشتریان

ج- قابلیت اطمینان

– حفظ سفارش های عاری از خطا

– قابلیت اطمینان در بررسی مشکلات خدمت به مشتریان

– ارائه خدمات تعهد شده

– ارائه خدمات در زمان قول داده شده

– اجرای خدمات به صورت صحیح و در اول وقت

د- مسئولیت و ‌پاسخ‌گویی‌

– آمادگی برای ‌پاسخ‌گویی‌ به سؤالات مشتریان

– نگهداری مشتریان به صورت مطلع در هنگامی که خدمات انجام می‌شوند

– ارائه سریع خدمات به مشتریان

– خواستار مند بودن در جهت کمک به مشتریان

ح- همدلی

– راحت بودن ساعات کاری اداری و تجاری

با توجه به بندهای فوق الذکر، که انجام عمل نوعا کشنده، با علم به نوعا کشنده بودن را نیز قتل عمدی دانسته است، تعریف زیر با بهره گرفتن از تعریف پروفسور گارو، در حقوق ایران صحیح به نظر می‌رسد: « قتل عمدی سلب بدون مجوز حیات از شخص زنده است با قصد کشتن وی و یا با انجام عمل نوعا کشنده و با علم به اینکه حصول مرگ بر عمل مرتکب، نوعا واقع می‌گردد»

مجازات قتل عمدی در حقوق ایران اصولا قصاص نفس است^[۶۹]؛ به موجب ماده ۲۵۷:” قتل عمد موجب قصاص است لکن با رضایت ولی دم و قاتل به مقدار دیه کامله یا به کمتر یا زیادتر از آن تبدیل می شود “. در صورت عدم قصاص به هر دلیل، مجازات قتل عمدی ۳ تا ۱۰ سال خواهد بود. به موجب ماده ۶۱۲ ق.م.ا:” هر کس مرتکب قتل عمد شود و شاکی نداشته یا شاکی داشته ولی از قصاص گذشت کرده باشد و یا به هر علت قصاص نشود در صورتی که اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد دادگاه مرتکب را به حبس از سه تا ده سال محکوم می کند. “

اما در حقوق آمریکا، موارد زیر قتل عمدی محسوب می‌شوند:

۱٫ قتل عمدی ناشی از داشتن قصد قتل: در این نوع از قتل، مرتکب با سوء نیت قبلی اقدام به کشتن غیر قانونی انسان زنده می کند^[۷۰]. مرتکب زمانی قاصد در قتل شناخته می شود که یا منظور مرتکب از انجام عمل، ایجاد نتیجه زیانبار باشد و یا اینکه مرتکب عالم باشد که نتیجه زیانبار قطعا محقق خواهد شد^[۷۱]. مفهوم سبق تصمیم در حقوق آمریکا نیز با گذشت زمان برای تحقق قتل عمدی حذف شده است و در حال حاضر، قصد قتل بدون تهیه مقدمات برای تحقق قتل عمدی همراه با قصد کافی است^[۷۲]. در پایان لازم به ذکر است که سوء نیت مورد نیاز برای تحقق قتل عمدی با قصد قتل، ممکن است به صورت تصریح متهم و یا به صورت ضمنی استنباط شود^[۷۳]؛ در آینده در این مورد بیشتر سخن خواهیم گفت.

۲٫ قتل عمدی جنایی: در این نوع از قتل، متهم با قصد قتل مبادرت به کشتن مجنی علیه نمی نماید؛ اما با توجه به اینکه عمل او در جریان وقوع جنایت دیگری صورت گرفته است، قتل واقع شده عمدی محسوب خواهد شد^[۷۴]. مانند زمانی که متهم در جریان سرقت، مجنی علیه را ببندد و این بستن موجب مرگ وی گردد^[۷۵]. لازم به ذکر است در صورتی که قتل عمد در جریان ارتکاب یا شروع به ارتکاب یکی از جرائم تجاوز به عنف، سرقت مقرون به آزار و تهدید، آدم ربایی، تحریق و یا ورود با هتک حرز به قصد ارتکاب جنایت، صورت گیرد، قتل عمدی درجه یک و در صورتی که در جریان جنایتی غیر از جرائم فوق، مانند قتل در جریان سرقت ساده و یا سقط جنین صورت گیرد، از جمله قتل های عمدی درجه دو خواهد بود^[۷۶].

۳٫ قتل عمدی ناشی از قصد ایراد صدمات شدید بدنی: در این نوع از قتل، قصد ایراد صدمات شدید کمتر از مرگ، علی رغم فقدان قصد قتل، قتل عمدی محسوب خواهد شد؛ منظور از صدمه و جراحت شدید نیز چیزی بیشتر از جرح بدنی ساده است و می توان آن را قریب به مرگ دانست^[۷۷].

۴٫ قتل عمدی ناشی از بی پروایی شدید: در این مورد هرچند ممکن است مرتکب قصد قتل و حتی قصد ایراد صدمه بدنی را نداشته باشد، اما با انجام رفتاری که متضمن خطری شدید برای حیات انسان هاست، موجب مرگ مجنی علیه می‌گردد؛ مانند کسی که با سرعت بسیار بالا در خیابان اصلی شهر اقدام به رانندگی می‌کند و موجب مرگ کسی می شود^[۷۸].

همچنین در حقوق ایالات متحده آمریکا برخلاف حقوق ایران، قتل دارای دو درجه ۱ و ۲ می‌باشد. هدف از درجه بندی قتل در حقوق آمریکا، تحدید بیشتر مجازات های سخت مانند مرگ، برای قتل عمدی درجه یک و مجازات اخف تر برای قتل عمدی درجه دو است^[۷۹]. این دو درجه را به اختصار بررسی می نماییم:

۱٫ قتل عمدی درجه یک: قتل در حقوق آمریکا در دو مورد درجه یک است^[۸۰]:

الف- زمانی که قتل همراه با قصد قتل باشد.

ب- زمانی که قتل عمدی در جریان یکی از جنایت های مصرح صورت گیرد(قتل عمدی جنایی در جریان جرائم مصرح).

۲٫ قتل عمدی درجه دو: در این نوع از قتل، کشتن دیگری با قصد قتل نبوده و در جریان یکی از جنایات مصرح نیز صورت نگرفته است؛ بلکه در این نوع از قتل، کشتن دیگری با خطر حتمی کشتن صورت گرفته است^[۸۱]؛ به عبارت دیگر زمانی که شخصی بداند که عمل او برای زندگی دیگران خطرناک است، و با این وجود عمدا به عمل خود ادامه دهد، قتل واقع شده، قتل عمدی درجه دو خواهد بود^[۸۲]. عنصر روانی لازم در این نوع قتل، بی اعتنایی به حیات انسان می‌باشد، هرچند شخص قصد کشتن را نداشته باشد^[۸۳]. با این توضیح می توان قتل عمدی ناشی از ایراد صدمات شدید بدنی، قتل عمدی ناشی از بی پروایی شدید و قتل عمدی جنایی در جریان یکی از جنایات غیر مصرح را قتل عمدی درجه دو دانست^[۸۴]. همان‌ طور که ملاحظه می شود برخلاف حقوق ایران، در حقوق آمریکا دامنه شمول قتل عمدی وسیع تر بوده و موارد بیشتری را در بر می‌گیرد؛ همچنین قتل در حقوق آمریکا دارای درجه بندی است؛ در حالی که چنین مطلبی در حقوق ایران و فقه اسلامی وجود ندارد. در قسمت مقایسه فعل ارتکابی در حقوق ایران و آمریکا، ‌در مورد ماهیت قتل در نظام ایالات متحده آمریکا بیشتر سخن خواهیم گفت.

در ادامه، اجزاء عنصر مادی قتل عمدی را به اختصار مورد بررسی قرار می‌دهیم. لازم به ذکر است به علت اینکه موضوع اصلی تحقیق حاضر، رفتار مرتکب در قتل عمدی است، در این قسمت از تحقیق به بررسی موضوع جرم، نتیجه حاصله و رابطه علیت در قتل عمدی بسنده کرده و بررسی تفصیلی رفتار مرتکب در قتل عمدی را در سه فصل دیگر تحقیق، به تفصیل پی خواهیم گرفت.

۱٫ موضوع جرم در قتل عمدی

همان‌ طور که اشاره شد، در قتل عمدی و به طور کلی در قتل، آنچه موضوع جرم است، انسان زنده است. لذا برای تحقق قتل عمدی، قاتل باید به حیات آغاز شده یک انسان خاتمه دهد^[۸۵]. لذا عوامل دیگر که حسب نسل و نژاد و بیماری و عوامل جغرافیایی بر انسان‌ها عارض گردند؛ موجب تغییر موضوع جرم در قتل عمدی نخواهند شد. رنگ پوست، جنس مذکر یا مونث و یا حتی خنثی بودن، نداشتن برخی اعضاء و عروض حالت‌های روانی مانند جنون و انواع دیگر بیماری های روانی، هیچ گاه باعث خروج عمل مرتکب از قتل عمدی نخواهد بود؛ زیرا آنچه برای تحقق قتل عمدی لازم است، سلب عمدی حیات از انسانی زنده است که انسان زنده بر تمامی موارد فوق صدق می‌کند^[۸۶]. اما مهمترین سؤالی که در قسمت موضوع جرم در قتل عمدی مورد توجه است، این مطلب است که شروع و پایان حیات در انسان‌ها چه زمانی است؟ آیا می توان بر جنین نیز انسان زنده موضوع قتل عمدی اطلاق نمود؟ و آیا صرف بدنیا آمدن نوزاد و تحت هر شرایطی، می توان وی را انسان زنده مورد نظر مقنن قرار دهد؟ همچنین پایان حیات انسان زنده چه زمانی است؟ پاسخ به تمامی سؤالات فوق و نیز سؤالاتی دیگر را در این قسمت پی خواهیم گرفت:

در واقع تاپسیس تکنیکی برای رتبه بندی ترجیحات با بهره گرفتن از مشابهت راه حل های ایده آل است.

(همتی،۱۳۹۰).

۱-۱۲٫ قلمرو تحقیق

۱- ۱۲-۱٫ قلمرو موضوعی تحقیق

– قلمرو موضوعی این تحقیق در حوزه، استراتژی می‌باشد.

۱- ۱۲-۲٫ قلمرو مکانی تحقیق

– قلمرو مکانی تحقیق، اراک- شهرک صنعتی شماره (۲) گروه تولیدی لوازم خانگی آنتیک می‌باشد.

۱- ۱۲-۳٫ قلمرو زمانی تحقیق

– قلمرو زمانی این تحقیق نیمسال دوم سال تحصیلی۱۳۹۳می­باشد.

۱-۱۳٫مدل مفهومی پژوهش:

شناسایی مسائل ومشکلات تاثیر گذار بر صادرات لوازم خانگی در شرکت تولیدی لوازم خانگی آنتیک

شناسایی عوامل استراتژیک رفع مشکلات صادرات لوازم خانگی در شرکت تولیدی لوازم خانگی آنتیک

رتبه بندی عوامل استراتژیک شناسایی شده با بهره گرفتن از تکنیک تاپسیس در شرکت تولیدی لوازم خانگی آنتیک

ﻓﺼﻞ ﺩﻭﻡ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

ادبیات و

۲-۱٫ مقدمه

امروزه مسلم شده است که بین رشد اقتصادی و صادارات هر کشور ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. در ایران نیز با توجه به اهداف تعیین شده در سند چشم انداز ۱۴۰۴ و تدوین سند راهبردی توسعه صادرات غیر نفتی که در راستای آن مقرر شده است: باید کشور با توجه به توانمندی و ظرفیت های بالای اقتصادی نسبت به افزایش سهم خود از تجارت جهانی حرکت کرده و به توازن تجاری در صادارات و وادرات رسیده و دارای اقتصادی متنوع با سهم غالب بخش غیر نفتی و غیر دولتی ، نشان از اهمیت و توجه ویژه به مقوله صادرات غیر نفتی ایران دارد. اما با توجه به اینکه ایران دارای منابع عظیم نفت و گاز می‌باشد صادرات ایران به طور کلی وابسته به صادرات نفتی و گازی می‌باشد و صادرات تک محصولی سبب شده تا اقتصاد کشور به شدت تحت تاثیر قیمت نفت قرار بگیرد و هرگاه در آمدهای حاصل از فروش نفت کاهش یافته است راهکارهای کوتاه مدت نظیر اعطای جوایز صادراتی و حذف تعرفه های صادراتی برای افزایش صادرات غیر نفتی اجرا شده است. به عبارت دیگر به نظر می‌رسد که ایران از نظر تثبیت ساختار صادراتی در جایگاه مناسبی قرار ندارد(محمد زاده اصل و محمدی،۱۳۹۱).

رشد حجم تجارت جهانی در دهه گذشته نشان می‌دهد جهان گرایی به عنوان روش اقتصادی و بازرگانی کشورهای مترقی، در حال رشد است و آنان با بهره گیری از فواید عضویت در بازار های جهانی ، ظرفیت های خود را افزایش می‌دهند. اما همگام شدن با تجارت جهانی و وارد شدن به بازرهای بین الملی نیازمند برخورداری کشور از مزیت‌های تولیدی و صادراتی و درک درست مفاهیم بازاریابی بین‌المللی و به کار گیری صحیح آن است. حضور فعال در بازار جهانی و استمرار آن ، دارا بودن راهبرد بازاریابی از ضروریات است. پیش شرط انتخاب راهبرد مناسب نیز در “شناسایی بازارهای هدف” و رتبه بندی و اولویت بندی آن ها می‌باشد. امروزه به جهت وسعت بازارهای جهانی و وجود برخی تفاوت های عمده اجتماعی و اقتصادی در بین جوامع و گروهای مختلف مصرف کننده ، به کارگیری یک روش اصولی و مدرن در جهت شناسایی و اولویت بندی بازارهای هدف صادراتی از جمله الزامات دستیابی به هدف جهش صادراتی محسوب شده و همچنین فرصتی برای رشد و توسعه است، چه بسا یک کشور در تولید و صدور کالاهایی از مزیت نسبی برخوردار باشد، اما نبود شناخت دقیق از بازارهای هدف صادراتی مناسب و موانع قرار داده شده در این بازارها و یا ناآگاهی از قوانین و مقررات حاکم بر آن ها ، مانع از صدور مؤثر تر کالا ها به بازارهای هدف شود ( دینی ترکمانی،۱۳۹۰).

با توجه به تدوین و ابلاغ اما اجرایی نشدن سند راهبرد توسعه صادرات غیرنفتی کشور که به نظر می‌رسد فقدان اجماع لازم برای اجرایی شدن آن بوده است شاید بتوان از تجربه کشور ترکیه در مسیر اجرایی شدن این سند استفاده کرد. این کشور در سال ۲۰۰۴ اقدام به تصویب استراتژی توسعه صادرات خود با حضور تمامی ذی نفعان کرد که هدف آن ارتقای ساختارهای رقابتی بود که تضمین کننده رشد پایدار صادرات این کشور باشد. در این سند ضمن بیان نقاط قوت و ضعف این کشور در حوزه صادرات پنج هدف استراتژیک تعریف شد. اهدافی همچون: بازاریابی و توسعه صادرات کالاهای دارای کیفیت مطلوب با بهره گیری از تکنیک های پویا و مشتری محور، ارائه اطلاعات به روز به صادرکنندگان، در اختیار نهادن نهاده های مورد نیاز صادرکنندگان با قیمت های مناسب و رقابتی در سطح بین‌المللی، بهبود فرصت های دسترسی به بازار برای صادرات و در چارچوب روابط تجاری دو و چندجانبه و هماهنگی بین بخش خصوصی و بخش عمومی و سازمان های غیردولتی در اتخاذ سیاست ها و راهبردها. برای تحقق اهداف فوق گروه کاری با حضور نمایندگان بخش خصوصی و عمومی (۶۰۰ نماینده از ۷۰۰ نهاد عمومی و خصوصی) و شوراهای برنامه ریزی و هماهنگی و… تشکیل و پروژه هایی در چارچوب اهداف تعیین شده، تعریف و اجرایی شد. جالب است بدانیم در خلال اجرای این برنامه راهبردی، ارزش صادرات ترکیه ۸۱ درصد افزایش یافت و از ۴۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۳ به ۵/۸۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ رسید. این کشور در سند استراتژی توسعه صنعتی خود، رقم ۳۱۷ میلیارد دلار صادرات را برای سال ۲۰۱۹ و ۵۰۰ میلیارد دلار را برای سال ۲۰۲۳ هدفگذاری ‌کرده‌است. به نظر می‌رسد کشورمان با توجه به توانمندی بسیار بالای آن از طریق تدوین چنین سندی با حضور نمایندگان بخش خصوصی و اجماع ملی برای تحقق آن می‌تواند و البته باید به ارقامی در صادرات صنعتی و همچنین صادرات لوازم خانگی دست یابد که کشور را از درآمدهای نفتی بی نیاز سازد و توسعه صنعتی پایدار را به ارمغان آورد ( حق گو، ۱۳۹۳).

۲-۲٫ صادرات^[۹]

امروزه رشد صادرات برای دولت‌ها به منزله کلیدی برای باز آفرینی اقتصاد است( گریفیت و زینکوتا^[۱۰]ا،۲۰۱۲).

• • صادرات در لغت به معنی انتقال کالا یا ارسال و فرستادن کالا از جایی به جای دیگر چه در داخل کشور و یا از داخل کشور به خارج از کشور است. به عبارت دیگر صادرات عبارت است از ارتباط و کارکردن با بازار های حرفه ای و حرفه ای های بازار در آن سوی مرزها.صادرات نقطه آغاز ارتباط برقرار کردن با دیگران است و همچنین صادرات برای کسب درآمد ارزی حاصل می شود و در برقراری موازنه تجاری و ایجاد تعادل اقتصادی کمک شایانی می کند( صادقی و همکاران،۱۳۹۱).

• صادرات کسب درآمد ارزی برای رشد و توسعه اقتصادی است که از فروش تولیدات یا خدمات به کشورهای دیگر حاصل می شود و می‌تواند در برقراری موازنه تجاری و ایجاد تعادل اقتصادی کمک شایانی نماید.صادرات یعنی بازاریابی فرامرزی، یعنی حرکت در آن سوی مرزهای ملی که از نظر فرهنگی، اقتصادی ، سیاسی، اجتماعی و اقلیمی با ما فرق دارند و لذا شیوه های برخورد ما هم باید متناسب باآن باشد( علی پور و همکاران،۱۳۹۰).

۲-۳٫ مزایای صادرات

همچنین در حوزه آبریز خلیج فارس و دریای عمان بخش قابل ملاحظه‌ای از تالاب‌ها طی جنگ تحمیلی و عوارض ناشی از آن آسیب دیده و البته جنگ خلیج فارس نیز بر آن بی‌تاثیر نبوده است. در حوزه آبریز هامون نیز علاوه بر جنگ طولانی مدت داخلی در کشور افغانستان که موجب بروز آثار سوء در تالاب‌های آن حوزه شده است، اعمال مدیریت نامناسب منطقه‌ای از جمله تغییر مسیر، ایجاد تأسیسات جدید و وارد کردن گونه‌های غیر بومی، صدمات و خسارات قابل ملاحظه‌ای را به دنبال داشته است. نابودی تالاب کمجان و تبدیل اراضی آن به زمین‌های کشاورزی، پس از مدتی موجب غیرقابل استفاده شدن اراضی کشاورزی مذکور شده است.

جدول۱: فهرست تالاب های مهم ایران که در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده اند

ردیف
عنوان تالاب
سال ثبت
استان
مساحت (هکتار)

۱

آلاگل، اولماگل و آجی گل

۱۳۵۴

گلستان

۱۴۰۰

۲

امیر کلایه

۱۳۵۴

گیلان

۱۲۳۰

۳

انزلی MR

۱۳۵۴

گیلان

۱۵۰۰۰

۴

بندر کیاشهر و سفیدرود

۱۳۵۴

گیلان

۵۰۰

۵

دلتای رود گز و رود حرا

۱۳۵۴

هرمزگان

۱۵۰۰۰

۶

دلتای رود شور، شیرین و میناب

۱۳۵۴

هرمزگان

۴۵۰۰۰

۷

گاوخونی

۱۳۵۴

اصفهان

۴۳۰۰۰

۸

دهانه جنوبی هامون پوزک MR

۱۳۵۴

سیستان و بلوچستان

۱۰۰۰۰

۹

هامون صابری و هیرمند MR

۱۳۵۴

سیستان و بلوچستان

۵۰۰۰۰

۱۰

خوران

۱۳۵۴

هرمزگان

۱۰۰۰۰۰

۱۱

قوری گل

۱۳۵۴

آذربایجان شرقی

۱۲۰

۱۲

کپی

۱۳۵۴

آذربایجان غربی

۱۲۰۰

۱۳

ارومیه

۱۳۵۴

آذربایجان غربی

۴۸۳۰۰۰

۱۴

ارژن و پریشان

۱۳۵۴

فارس

۶۲۰۰

۱۵

میانکاله، لپوی زاغمرز و خلیج گرگان

۱۳۵۴

مازندران

۱۰۰۰۰۰

۱۶

نیریز و کمجان (بختگان) MR

۱۳۵۴

فارس

۱۰۸۰۰۰

۱۷

شادگان MR

۱۳۵۴

خوزستان

۴۰۰۰۰۰

۱۸

شورگل، یادگارلو و دورگه سنگی MR

۱۳۵۴

آذربایجان غربی

۲۵۰۰

۱۹

هورباهوگواتر

۱۳۷۸

سیستان و بلوچستان

۱۰۰۰۰

۲۰

شیدور

۱۳۷۸

سیستان و بلوچستان

۱۰۰۰۰

۲۱

گمیشان

۱۳۸۰

گلستان

۱۷۷۰۰

۲۲

فریدونکنار و ازباران

۱۳۸۲

مازندران

۵۴۲۷

۲۳

چغاخور

۱۳۸۹

چهارمحال ‌و بختیاری

۱۵۰۰

۲۴

کانی برازان

۱۳۸۹

آذربایجان غربی

۶۰۰

همچنین تهدید جدی در تالاب گاوخونی (بدون اقدامات و ملاحظات مدیریت آبریز زاینده رود) از فاجعه‌های زیست‌محیطی در حال تکوین در این حوزه ها به شمار می‌آید. به علاوه در حوزه آبریز دریاچه ارومیه احداث سد بر روی رودخانه‌ها و احداث بزرگراه‌ در داخل دریاچه ارومیه و عوارض ناشی از آن، تأسیسات آبزی‌پروری و زهکشی بخش‌هایی از آن از عوامل تهدید کننده جدی نابودی تالاب‌های این حوزه است. موارد گفته شده تنها گوشه‌ای از روند تخریب و نابودی تالاب‌ها در ایران می‌باشد. یکی از اولین اقدامات مؤثر هماهنگ جهانی در حمایت از تالاب‌ها، کنوانسیون رامسر بود که با انگیزه آشنایی بشر و با ویژگی‌های منحصر به فرد تالاب‌ها و مشارکت جهانی در حفاظت از تالاب‌ها شکل گرفت. این کنوانسیون در طی سال‌های فعالیت خود توانست ضمن جلب افکار عمومی جهان، زمینه را جهت مطالعات و حفاظت بیشتر تالاب‌ها در سطح بین‌المللی فراهم کند. کنوانسیون رامسر به طور جداگانه در مبحث کنوانسیون های زیست محیطی به طور تفصیلی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. جدول ۱، فهرست تالاب های مهم جهانی ایران که در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده اند را نشان می‌دهد. در این جدول علامت MR اشاره به فهرستی است که به “مونترورکورد” معروف است و فهرست تالابهایی است که پس از ثبت در کنوانسیون رامسر، بنا به دلایل مختلف دچار تغییرات اکولوژیکی و تخریب شده اند. متأسفانه در حال حاضر ۶ رامسر سایت کشور، یعنی تالاب های شادگان در خوزستان، هامون های سیستان (۲رامسر سایت)، تالاب های یادگارلو، شورگل و دورگه سنگی (مجموعاً یک رامسر سایت) در آذربایجان غربی، تالاب بختگان در فارس و تالاب انزلی در گیلان در این فهرست قرار دارند [۹].

۱-۱-۴-۲- دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه به عنوان «دومین دریاچه شور جهان»، «بزرگترین زیستگاه طبیعی آرتمیا»، «بیستمین دریاچه بزرگ جهان»، «بزرگترین دریاچه داخلی ایران» و «بزرگترین آبگیر دائمی آسیای غربی» با مساحت بیش از ۴۸۳۰۰۰ هکتار، در سال ۱۳۴۶ به عنوان منطقه حفاظت شده انتخاب و در سال ۱۳۴۹ به پارک ملی تبدیل شد و بعدها به عنوان یکی از نادرترین ذخیره گاه بیوسفری ایران و جهان در نظر گرفته شد. یونسکو در سال ۱۳۵۴ در برنامه جهانی انسان و زیست کره، ۹ نقطه را برای حفاظت انتخاب نمود که یکی از آن ها دریاچه ارومیه می‌باشد. دریاچه ارومیه از سوی شورای حفاظت از پرندگان به عنوان یکی از زیستگاه های مهم برای پرندگان تشخیص داده شده است. این دریاچه که یکی از مهمترین و با ارزش ترین تالاب های ایران است، در سال ۱۳۵۴ در کنوانسیون رامسر در گروه دریاچه های «لاکوسترین» به ثبت رسید [۹]. دریاچه ارومیه به دلیل وسعت زیاد، شرایط خاص اکولوژیکی آن (که در اثر شوری بیش از حد آب به وجود آمده است) و تالاب های اقماری (آب شیرین) ارزشمند اطراف آن از مهمترین و با ارزش ترین اکوسیستم های ایران است. این تالاب بنا به گزارش برنامه مدیریت جامع دریاچه ارومیه به لحاظ موارد زیر واجد ارزش می‌باشد: